คำต่อคำ มติคณะมนตรีเรื่อง การต่อต้านการเลือกปฏิบัติ ความรุนแรง และแนวทางการปฏิบัติต่อบุคคลอินเตอร์เซ็กซ์
ถือเป็นครั้งแรก สำหรับคณะมนตรีสิทธิมนุษยชนแห่ง สหประชาชาติ (United Nations) ที่มีมติเจาะจงเรื่อง การเลือกปฏิบัติ ความรุนแรง และการปฏิบัติที่เป็นอันตรายต่อบุคคลอินเตอร์เซ็กซ์
มติ HRC 55/14 มีความสำคัญมาก เพราะเป็นการรับรองอย่างเป็นทางการในระดับนานาชาติว่า บุคคลอินเตอร์เซ็กซ์ต้องได้รับความคุ้มครองสิทธิเต็มที่ และประณามการปฏิบัติที่เป็นการละเมิดสิทธิ เช่น การผ่าตัดโดยไม่จำเป็นในทารกและเด็กเล็ก แม้ว่ามตินี้จะไม่มีผลผูกพันทางกฎหมายโดยตรง แต่มตินี้เป็นการรวบรวมข้อมูลจากรัฐสมาชิกที่เกี่ยวข้องกับการเลือกปฏิบัติต่อบุคคลอินเตอร์เซ็กซ์ ซึ่งข้อมูลเหล่านี้สามารถนำมาใช้เป็นกลไกผลักดันสิทธิของบุคคลอินเตอร์เซ็กซ์ในประเทศไทยได้ ทั้งสำหรับการเจรจากับรัฐ การรายงานสถานการณ์ต่อ UN และการสร้างความยอมรับในสังคมไทย
มติคณะมนตรีสิทธิมนุษยชน A/HRC/RES/55/14 ว่าด้วย “ #การต่อต้านการเลือกปฏิบัติ #ความรุนแรง และ #การปฏิบัติที่เป็นอันตรายต่อบุคคลอินเตอร์เซ็กซ์” : บุคคลที่มีความหลากหลายของคุณลักษณะทางเพศโดยกำเนิด (persons with innate variations in sex characteristics)
ภูมิหลัง
ตามย่อหน้าปฏิบัติการที่ 1 ของมติที่ 55/14 คณะมนตรีสิทธิมนุษยชนแห่งสหประชาชาติ ขอให้สำนักงานข้าหลวงใหญ่เพื่อสิทธิมนุษยชนแห่งสหประชาชาติจัดทำรายงาน โดยศึกษารายละเอียดเกี่ยวกับกฎหมายและนโยบายที่เลือกปฏิบัติ การกระทำที่รุนแรง และการปฏิบัติที่เป็นอันตรายต่อบุคคลที่มีความหลากหลายของคุณลักษณะทางเพศโดยกำเนิด (ซึ่งรู้จักกันในอีกชื่อหนึ่งว่า บุคคลอินเตอร์เซ็กซ์) ในทุกภูมิภาคของโลก รวมถึงสาเหตุรากเหง้าของปัญหาเหล่านี้ และศึกษาวิธีปฏิบัติที่เป็นแบบอย่างที่ดี เช่น มาตรการคุ้มครองทางกฎหมายและการเยียวยา โดยเฉพาะในประเด็นที่เกี่ยวข้องกับการส่งเสริมสิทธิในการเข้าถึงมาตรฐานสุขภาพกายและสุขภาพจิตใน #ระดับสูงสุด เท่าที่จะเป็นไปได้
สำนักงานข้าหลวงใหญ่เพื่อสิทธิมนุษยชนแห่งสหประชาชาติ (OHCHR) ขอเชิญชวนรัฐต่างๆ คณะกรรมการที่ปรึกษา องค์กรตามสนธิสัญญาระหว่างประเทศ กลไกพิเศษของคณะมนตรีสิทธิมนุษยชน หน่วยงาน กองทุน และโครงการของสหประชาชาติ กลไกในระดับภูมิภาค แวดวงวิชาการ ผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพ สถาบันสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ ภาคประชาสังคม รวมถึงองค์กรที่เป็นตัวแทนของบุคคลอินเตอร์เซ็กซ์ และผู้มีส่วนเกี่ยวข้องอื่น ๆ ให้ส่งข้อมูลในประเด็นต่อไปนี้:
.
- การกระทำที่เป็นความรุนแรงและการปฏิบัติที่เป็นอันตรายต่อ บุคคลที่มีความหลากหลายของคุณลักษณะทางเพศโดยกำเนิด หรือบุคคลอินเตอร์เซ็กซ์ ความรุนแรงลักษณะนี้อาจรวมถึงการแทรกแซงทางการแพทย์ที่ไม่จำเป็นหรือสามารถเลื่อนออกไปก่อนได้ ซึ่งอาจไม่สามารถย้อนกลับคืนได้ และดำเนินการโดยไม่มีความยินยอมอย่างเต็มใจ เสรี และได้รับข้อมูลอย่างครบถ้วนจากบุคคลนั้น สำหรับกรณีของเด็ก การแทรกแซงดังกล่าวอาจรวมถึงการกระทำที่ไม่เป็นไปตามบทบัญญัติของอนุสัญญาว่าด้วยสิทธิเด็ก
. - การละเมิดสิทธิมนุษยชนในรูปแบบอื่น ๆ รวมถึงการเลือกปฏิบัติ ซึ่งอาจรวมถึงกฎหมายและนโยบายที่เลือกปฏิบัติต่อบุคคลที่มีความหลากหลายของคุณลักษณะทางเพศโดยกำเนิด หรือบุคคลอินเตอร์เซ็กซ์ ในทุกด้านของชีวิต เช่น การเข้าถึงการศึกษา การบริการสุขภาพ การจ้างงาน #การเล่นกีฬา และความมั่นคงทางสังคม ตลอดจนข้อจำกัดในการใช้ความสามารถทางกฎหมาย และการเข้าถึงการเยียวยาและกระบวนการยุติธรรม
.
3 สาเหตุรากเหง้าของการละเมิดสิทธิมนุษยชนต่อบุคคลที่มีความหลากหลายของคุณลักษณะทางเพศโดยกำเนิด หรือบุคคลอินเตอร์เซ็กซ์ และผลกระทบของสิ่งเหล่านั้น ซึ่งอาจรวมถึงโครงสร้างทางวัฒนธรรมความคิดเหมารวม ความเข้าใจผิด และข้อมูลที่ไม่ถูกต้อง ตลอดจนตราบาปและข้อห้ามทางสังคม
. - ช่องว่าง อุปสรรค และความท้าทายที่รัฐและผู้มีส่วนเกี่ยวข้องอื่น ๆ ต้องเผชิญในการแก้ไขการละเมิดสิทธิมนุษยชนเหล่านี้ รวมถึงสาเหตุรากเหง้าของปัญหา
. - ข้อมูลเกี่ยวกับแนวปฏิบัติที่ดี รวมถึงมาตรการคุ้มครองทางกฎหมายและมาตรการเฉพาะอื่น ๆ ที่ดำเนินการเพื่อ
.
ก. ป้องกันการเลือกปฏิบัติ ความรุนแรง และการปฏิบัติที่เป็นอันตรายต่อบุคคลที่มีความหลากหลายของคุณลักษณะทางเพศโดยกำเนิด หรือบุคคลอินเตอร์เซ็กซ์
.
ข. รับประกันการเข้าถึงการเยียวยา กระบวนการยุติธรรม และกลไกความรับผิดชอบต่อการละเมิดสิทธิมนุษยชนที่บุคคลที่มีความหลากหลายของคุณลักษณะทางเพศโดยกำเนิด หรือบุคคลอินเตอร์เซ็กซ์เผชิญอยู่
.
ค. ส่งเสริมการบรรลุสิทธิในการเข้าถึงมาตรฐานสุขภาพกายและสุขภาพจิตในระดับสูงสุดเท่าที่จะเป็นไปได้ (รวมถึงในประเด็นที่เกี่ยวข้องกับแนวปฏิบัติด้านบริการสุขภาพที่ตั้งอยู่บนฐานสิทธิมนุษยชน มาตรการคุ้มครอง การเข้าถึงข้อมูลและเวชระเบียน การเข้าถึงการให้คำปรึกษาและการสนับสนุน) ตลอดจนสิทธิมนุษยชนอื่น ๆ สำหรับบุคคลที่มีความหลากหลายของคุณลักษณะทางเพศโดยกำเนิดหรือบุคคลอินเตอร์เซ็กซ์
.
ง. เก็บรวบรวมข้อมูลเกี่ยวกับบุคคลที่มีความหลากหลายโดยกำเนิดของคุณลักษณะทางเพศ หรือบุคคลอินเตอร์เซ็กซ์ โดยเป็นไปตามมาตรฐานและหลักเกณฑ์ด้านสิทธิมนุษยชน ซึ่งรวมถึงข้อมูลเกี่ยวกับการกระทำที่เลือกปฏิบัติ ความรุนแรง และการปฏิบัติที่เป็นอันตราย รวมถึงข้อมูลเกี่ยวกับการบรรลุสิทธิมนุษยชนของบุคคลกลุ่มนี้ #โดยเฉพาะ สิทธิในการเข้าถึงมาตรฐานสุขภาพกายและสุขภาพจิตในระดับสูงสุด ตลอดจนสิทธิมนุษยชนอื่น ๆ
.
จ. สร้างความร่วมมือและพัฒนาความเป็นหุ้นส่วนระหว่างรัฐกับองค์กรที่เป็นตัวแทนของบุคคลอินเตอร์เซ็กซ์ ในการแก้ไขปัญหาการละเมิดสิทธิมนุษยชนเหล่านี้ และส่งเสริมสิทธิมนุษยชนของบุคคลที่มีบุคคลที่มีความหลากหลายของคุณลักษณะทางเพศโดยกำเนิด หรือบุคคลอินเตอร์เซ็กซ์
อนึ่ง ที่ประชุมคณะมนตรีสิทธิมนุษยชนแห่งสหประชาชาติ สมัยที่ 60 (HRC60) มีกำหนดจะจัดขึ้นระหว่างวันที่ 8 กันยายน – 8 ตุลาคม 2025 ที่จะถึงนี้ ณ Palais des Nations เมืองเจนีวา ประเทศสวิตเซอร์แลนด์ เป็นระยะเวลาทั้งสิ้นหนึ่งเดือนเต็ม โดยมีสถานที่จัดการประชุมหลักคือ หอประชุม Assembly Hall และบางช่วง เช่น การพิจารณาและรับรองร่าง แนวปฏิบัติ อาจย้ายไปจัดในห้องอื่นตามที่กำหนด เช่น Room XVI ในบางวัน
.