คุณลักษณะขาดเอนไซม์อะโรมาเทส (Aromatase Deficiency)
.
บุคคลที่มีคุณลักษณะขาดเอนไซม์อะโรมาเทสจะไม่มีเอนไซม์ที่ทำหน้าที่เปลี่ยนแอนโดรเจนให้เป็นเอสโตรเจน (กระบวนการนี้เรียกว่า “อะโรมาไทเซชัน” หรือ aromatization) โดยปกติแล้ว แอนโดรเจนส่วนใหญ่ที่ผลิตขึ้นในบุคคลที่มีโครโมโซม XX จะถูกเปลี่ยนเป็นเอสโตรเจนตามกระบวนการดังกล่าว แต่ในกรณีของบุคคลที่มีโครโมโซม XX และมีคุณลักษณะขาดเอนไซม์อะโรมาเทส แอนโดรเจนที่ผลิตขึ้นจะส่งผลต่อการพัฒนาของคุณลักษณะทางเพศภายนอกของบุคคลนั้น
.
เมื่อแรกเกิด บุคคลที่มีโครโมโซม XX และมีคุณลักษณะขาดเอนไซม์อะโรมาเทส อาจมีคลิตอริสที่มีขนาดใหญ่ และแคมอาจเชื่อมติดกันบางส่วนหรือทั้งหมด (ทำให้มีลักษณะคล้ายถุงอัณฑะ) เมื่อเข้าสู่วัยเจริญพันธุ์ อาจไม่มีการพัฒนาเต้านม ไม่เริ่มมีประจำเดือน และอาจมีการพัฒนาคุณลักษณะทางเพศทุติยภูมิบางอย่างที่สัมพันธ์กับการเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมนเทสโทสเตอโรน เช่น มีขนบนใบหน้า หรือมีกล้ามเนื้อมากขึ้น อีกทั้งอาจเกิดถุงน้ำหลายใบในรังไข่ได้ด้วย
.
บุคคลที่มีโครโมโซม XY ก็สามารถมีคุณลักษณะขาดเอนไซม์อะโรมาเทสได้เช่นกัน แต่โดยทั่วไปแล้วจะไม่ส่งผลให้เกิดความหลากหลายของคุณลักษณะทางเพศ (อย่างไรก็ตาม พวกเขาอาจมีความสูงที่มาก เนื่องจากเอสโตรเจนมักมีบทบาทในการทำให้แผ่นกระดูกหยุดการเจริญเติบโต)
.
AROMATASE DEFICIENCY (บทความจาก PMC: PubMed Central)
- รายละเอียด: เป็นบทความรีวิวที่อธิบายลักษณะทางคลินิก (phenotypes) ทั้งในผู้หญิงและผู้ชายที่มีภาวะขาดอะโรมาเทส รวมถึงผลกระทบต่อมารดาในขณะตั้งครรภ์
การดูแล : การให้ #ฮอร์โมนเอสโตรเจนทดแทน (estrogen replacement therapy)
.
ผลต่อมารดาในช่วงตั้งครรภ์ (Effects in Pregnancy)
- ถ้า fetus มี aromatase deficiency (โดยเฉพาะในเพศหญิง 46,XX) จะทำให้ มารดาเกิดภาวะ virilization (มีอาการสิวมาก ขนขึ้นมาก เสียงต่ำ คลิตอริสโตใหญ่) ขณะตั้งครรภ์
- สาเหตุคือ androgen ที่ควรถูกเปลี่ยนเป็น estrogen ในรก (placenta) ไม่ถูกแปรสภาพ จึงเกิดการสะสมของ androgen ที่มีฤทธิ์ virilizing ทั้งในแม่และ fetus ระดับเอสตราไดออลและเอสทริออลในมารดาจะต่ำมากเมื่อเทียบกับปกติ อาการ virilization ของแม่มักหายไปหลังคลอด
.
Aromatase deficiency in men: a clinical perspective (บทความจาก PubMed) - บทความที่เน้นการนำเสนอ การวินิจฉัย และการรักษาภาวะขาดอะโรมาเทสในผู้ชาย (XY) โดยเฉพาะ
แนวทางการดูแลสุขภาพ (Treatment / Management)
- การให้ estradiol แบบทา (transdermal estradiol) ในขนาดที่เหมาะสม (ประมาณ 25 µg/วัน) เพื่อทดแทน estrogen ที่ขาด และช่วยให้การปิดปลายกระดูก (epiphyseal closure) เกิดขึ้นได้
- การติดตามผล:
- ตรวจ BMD เป็นระยะ เพื่อประเมินว่าการรักษาทำให้มวลกระดูกดีขึ้นหรือไม่
- ตรวจ estradiol, LH, testosterone เพื่อปรับขนาดยาให้เหมาะสม
- เริ่มการทดแทนฮอร์โมนให้เร็วหลังวัยแรกรุ่น (puberty) ถ้าเป็นไปได้ เพื่อหลีกเลี่ยงภาวะแทรกซ้อนทางกระดูก
- การรักษาเพิ่มเติมอาจรวมถึงการจัดการปัจจัยเสี่ยงทางเมตาบอลิซึม (เช่น ควบคุมน้ำหนัก, ควบคุมระดับน้ำตาล/ไขมัน) และการดูแลสุขภาพกระดูกอื่น ๆ
.
Aromatase Deficiency due to a Novel Mutation in CYP19A1 Gene (บทความจาก Journal of Clinical Research in Pediatric Endocrinology)
- รายละเอียด: กรณีศึกษาเกี่ยวกับเด็กหญิงที่มีคุณลักษณะขาดอะโรมาเทสจากการเปลี่ยนแปลงทางพันธุกรรมใหม่
.
การดูแลและติดตามผล - ผู้ป่วยได้รับ การบำบัดด้วยฮอร์โมนเอสโตรเจนทดแทน เพื่อช่วยพัฒนาโครงสร้างเพศหญิงรอง(ทุติยภูมิ)และการเจริญเติบโตของกระดูก
- การตอบสนองต่อการดูแลดีขึ้นเมื่อได้รับฮอร์โมน
- แพทย์เน้นว่าการวินิจฉัยภาวะนี้แต่เนิ่น ๆ ช่วยป้องกันภาวะแทรกซ้อน เช่น ภาวะกระดูกพรุน
จำนวนประชากรที่อยู่ร่วมกับคุณลักษณะนี้ ( #การพบในประชากร ) (Prevalence)
- ยังไม่มีตัวเลขแน่ชัด ในระดับประชากร เพราะคุณลักษณะนี้พบได้ น้อยมาก และมักได้รับการวินิจฉัยเฉพาะราย (case-based report)
- รายงานทั่วโลกจนถึงปัจจุบัน (ค.ศ. 2024)ที่พบและได้รับการยืนยันทางพันธุกรรม ไม่ถึง 40 คน
(แหล่งอ้างอิง: Belgorosky et al., 2009; Jones et al., 2012; PMC3939057) - จัดเป็น คุณลักษณะหายากมาก (extremely rare disorder)
บางแหล่งจัดอยู่ในกลุ่ม ultra-rare genetic defects ที่พบได้ น้อยกว่า 1 ใน 1,000,000 คน
โปรดระลึกไว้เสมอว่า : เวลาที่เราอ่านงานวิจัยทางการแพทย์ (เช่น Case Report) ควรใช้เป็นข้อมูลอย่างกว้างเพื่อทำความเข้าใจ ไม่ใช่นำเนื้อหาไปใช้ตัดสินหรือโต้แย้งตัวตนของใครในชีวิตจริง เพียงเพราะงานวิจัยที่เป็นการอธิบายลักษณะใน #บุคคลอื่น อาจเป็นคนละคนกับคนที่ #ยืนอยู่ตรงหน้าคุณ ควรเข้าใจว่างานวิจัยทางการแพทย์มีจุดประสงค์เพื่อ #ศึกษาข้อมูล #อธิบายปรากฏการณ์ และใช้เป็นแนวทางในการ #ดูแลรักษา ไม่ใช่ใช้เป็นเครื่องมือ #ทำร้ายหรือทำให้ใครรู้สึกด้อยค่า หรือเพื่อบอกว่า #เค้าไม่มีอยู่จริง ทั้งๆที่ยืนอยู่ตรงหน้าคุณ มีเลือดเนื้อและหัวใจ เช่นเดียวกันกับคุณ
.
“ #อินเตอร์เซ็กซ์ ” ในความหมายของเรา คือ ร่มคำที่กว้าง ครอบคลุมทั้งลักษณะที่โดยทั่วไปถือว่าเป็นอินเตอร์เซ็กซ์ และลักษณะที่อาจไม่เป็นที่รู้จักในฐานะนั้น
.
จุดมุ่งหมายคือการให้นิยามกับลักษณะทางกายภาพที่มีมาแต่กำเนิดใด ๆ ที่อยู่ภายใต้คำว่า “ความหลากหลายของคุณลักษณะทางเพศ” ซึ่งโดยทั่วไปหมายถึงลักษณะที่ ปรากฏอยู่ในโครโมโซม อวัยวะเพศภายนอก ต่อมเพศ(อัณฑะ/รังไข่) หรืออวัยวะสืบพันธุ์ภายในอื่น ๆ หรือ ในกระบวนการที่ร่างกายผลิตหรือตอบสนองต่อฮอร์โมน แตกต่างจากสิ่งที่สังคมหรือการแพทย์ถือว่าเป็น “ลักษณะปกติ” หรือ “มาตรฐาน” ของการพัฒนา ลักษณะร่างกายภายนอกปรากฏ หรือการทำงานของร่างกายหญิงหรือชายและมีมาแต่กำเนิด หรืออาจเกิดขึ้นภายหลังในชีวิตโดยเกิดขึ้นเองตามธรรมชาติ
.
อินเตอร์เซ็กซ์เป็นเรื่องของ “สเปกตรัม” ซึ่งแต่ละความหลากหลายก็มีสเปกตรัมในตัวเอง ไม่ใช่ทุกคนที่มีลักษณะเหล่านี้จะรู้สึกว่าอยากนิยามตนเองด้วยคำว่า “อินเตอร์เซ็กซ์” แต่อย่างไรก็ดี เราสนับสนุนให้ผู้ที่รู้สึกว่าคำนี้ตรงกับตัวตนของตนเองเลือกใช้อย่างอิสระ เพราะเจ้าของร่างกายเท่านั้นที่จะมีอำนาจนิยาม คำที่ตรงกับตนเองเพื่อกำหนดตนเอง
.
ความหลากหลายของคุณลักษณะทางเพศ #อินเตอร์เซ็กซ์ #สิทธิอินเตอร์เซ็กซ์ #เจ้าของร่างกายคือคนกำหนด #IntersexAwareness #ร่างกายหลากหลาย
อินเตอร์เซ็กซ์คือมนุษย์ #สิทธิของผู้มีคุณลักษณะอินเตอร์เซ็กซ์ #IntersexRightsAreHumanRights #IntersexVisibility #ThaiintersexRights #SexCharacteristics
AromataseDeficiency
บทความหลัก : interAct